25 λάθη στρατηγικής πρόβλεψης: πώς οι οργανισμοί χαλούν την εικόνα τους για το μέλλον

Αγγλική έκδοση (English version): 25 Foresight Mistakes: How Organizations Ruin Their View of the Future
Τα λάθη στρατηγικής πρόβλεψης σπάνια οφείλονται στη μέθοδο. Οι περισσότεροι οργανισμοί που κάνουν λάθος για το μέλλον είχαν τα δεδομένα, τον προϋπολογισμό και έξυπνους ανθρώπους στην αίθουσα. Αυτό που απέτυχε ήταν η συμπεριφορά: ποιον άκουσαν, τι επιτρεπόταν να ειπωθεί, πόσο μακριά ήταν διατεθειμένος να κοιτάξει ο καθένας και τι απέγιναν μετά τα ευρήματα. Το 2011 συγκέντρωσα 25 τέτοιες συμπεριφορές σε ένα βιβλίο. Αυτή η σελίδα τις παρουσιάζει όλες, την καθεμία με τη διόρθωσή της.
Με μια ματιά
- Τι είναι: ο πλήρης κατάλογος των 25 συμπεριφορών από το How to Predict the Future…and WIN! (Wallingford Press, 2011), η καθεμία με τη διόρθωση και την αξία που της απέδωσα στο βιβλίο.
- Ποιος τις διαπράττει: με τα λόγια του βιβλίου, «κανείς δεν είναι αθώος, από υπουργούς και διευθύνοντες συμβούλους ως ασκούμενους, ακόμη και εμείς οι σύμβουλοι μελλοντολόγοι».
- Πώς ταξινομούνται: σε πέντε οικογένειες. Πού κοιτάμε, ποιος είναι στην αίθουσα, πολιτική και εγωισμός, χρόνος και φαντασία, και συνέχεια.
- Πώς χρησιμοποιείται ο κατάλογος: ως έλεγχος. Βαθμολογήστε με αυτόν το τελευταίο σας έργο στρατηγικής ή πρόβλεψης πριν ξεκινήσετε το επόμενο.
- Για περισσότερα: κάθε γραμμή παραπέμπει σε αναλυτικότερο οδηγό, όπου έχουμε δημοσιεύσει.

Από πού προέρχεται ο κατάλογος

Το How to Predict the Future…and WIN! είναι σάτιρα του βιβλίου επιχειρηματικής στρατηγικής. Αφηγητής είναι ο Δρ P. Hughes Egon, ένας φανταστικός «παγκοσμίως φημισμένος μελλοντολογικός προβλεψιολόγος» που δίνει 25 συμβουλές για να προβλέψει κανείς το μέλλον. Κάθε συμβουλή είναι μια πραγματική συμπεριφορά που είχα δει να βλάπτει τον σχεδιασμό ενός πελάτη, διατυπωμένη σαν να ήταν καλή συμβουλή.
Ο Egon δεν βασίζεται σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Στο βιβλίο τον περιέγραψα ως «το συλλογικό Αυτό των λεγεώνων ψευδοδιανοούμενων με ακριβά κοστούμια, που στον δημόσιο χώρο χρησιμοποιούν τη λέξη “μέλλον” για να περιγράψουν με πάθος το status quo». Μετά από κάθε συμβουλή του απαντούσα με αυτό που το βιβλίο ονομάζει οπτική της πληροφόρησης για το μέλλον, «τη φιλοσοφία μου για μια ορθολογική πρόβλεψη βασισμένη σε δεδομένα», και με μία θετική αξία που θα χρειαζόταν ένας οργανισμός για να πάψει να κάνει το λάθος.
Οι πίνακες που ακολουθούν δίνουν τη συμβουλή του Egon, τη διόρθωσή μου και την αξία, μεταφρασμένες από το βιβλίο. Οι συμβουλές του Egon είναι πράγματα που δεν πρέπει να κάνετε.
Οικογένεια 1: πού κοιτάμε
Αυτά τα έξι λάθη περιορίζουν τα τεκμήρια πριν καν αρχίσει η ανάλυση.
| # | Το λάθος (συμβουλή του Egon) | Η διόρθωση | Η αξία | Περισσότερα |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Ακούτε αποκλειστικά τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης | «Η αυθεντία βρίσκεται σε σημείο καμπής» | Ανοιχτότητα σε όλες τις φωνές | Ανάλυση τάσεων (στα αγγλικά) |
| 5 | Αφήστε τους ψεύτικους αριθμούς να υπερισχύσουν της πραγματικής κατανόησης | «Η ποιοτική ανάλυση δεν είναι προαιρετική» | Φιλοσοφία | |
| 11 | Βασιστείτε στην τεχνολογία και τις επιχειρήσεις· αγνοήστε τον πολιτισμό, την κοινωνία και τη φιλοσοφία | «Το μέλλον καθορίζεται από πολύ περισσότερα από τις επιχειρήσεις μόνο.» | Ολιστική σκέψη | Ανάλυση STEEP |
| 13 | Αντλήστε όλες τις πηγές σας από μία χώρα, κατά προτίμηση τη δική σας | «Δεν μπορείτε να μελετήσετε το παγκόσμιο μέλλον αγνοώντας το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη.» | Κοσμοπολιτισμός | OSINT σε ξένες γλώσσες |
| 16 | Ποτέ μη συγκρίνετε με την ιστορία! Αυτοί οι ανόητοι δεν είχαν καν υπολογιστές! | «Η μελέτη του μέλλοντος είναι αδύνατη χωρίς εκτίμηση του παρελθόντος.» | Κοινή ανθρώπινη φύση | Κάθε νέα τεχνολογία υπόσχεται παγκόσμια ειρήνη (στα αγγλικά) |
| 21 | Μπερδέψτε το εντυπωσιακό με το σημαντικό | «Το μέλλον είναι πιο πεζό και βρόμικο παρά εντυπωσιακό.» | Ωριμότητα | Κίνδυνοι στην εφοδιαστική αλυσίδα (στα αγγλικά) |
Η συμβουλή 5 είναι αυτή που ξαφνιάζει τους ανθρώπους με ποσοτική σκέψη. Οι δείκτες είναι χρήσιμοι. Το λάθος είναι να θεωρείτε έναν αριθμό κατανοητό μόνο επειδή είναι αριθμός. Η δοκιμασία που προτείνει το βιβλίο για έναν νέο αναλυτή με το κεφάλι γεμάτο στήλες υπολογιστικών φύλλων είναι μία ερώτηση: τι αντιπροσωπεύουν αυτοί οι αριθμοί στην πραγματικότητα;
Οικογένεια 2: ποιος είναι στην αίθουσα
Αυτά τα τέσσερα λάθη αποφασίζουν ποιανού το μέλλον μελετάται και ποιανού αγνοείται.
| # | Το λάθος (συμβουλή του Egon) | Η διόρθωση | Η αξία | Περισσότερα |
|---|---|---|---|---|
| 3 | Υποτιμήστε τον νέο ανταγωνισμό και τους περιθωριακούς παίκτες | «Ποτέ δεν ξέρεις ποιος ή τι μπορεί να αποδειχθεί ανατρεπτικό.» | Εκτίμηση του ασθενούς σήματος | Μελλοντικοί ανταγωνιστές (στα αγγλικά) |
| 14 | Μη χάνετε χρόνο σκεπτόμενοι άτομα ή μικρές ομάδες | Η απάντηση του βιβλίου είναι αστείο: πρόκειται ξανά για τη συμβουλή 3, επειδή οι εκδότες αγαπούν τα χοντρά βιβλία. | Συντομία | Μελλοντικοί ανταγωνιστές (στα αγγλικά) |
| 17 | Μην καλείτε στο τραπέζι νέους, φτωχούς, καλλιτέχνες ή οποιαδήποτε διαφορετική γνώμη | «Μην ξεχνάτε τα ενδιαφερόμενα μέρη.» | Συμπερίληψη | Ο τροχός του μέλλοντος (στα αγγλικά) |
| 20 | Υποθέστε ότι οι μελλοντικές γενιές θα μοιράζονται τις αξίες, τις προκαταλήψεις, τις δεισιδαιμονίες και τις επιθυμίες σας | «Οι άνθρωποι στα σενάρια του μέλλοντός σας μάλλον δεν θα σκέφτονται όπως εσείς.» | Αποστασιοποίηση |
Το παράδειγμα του βιβλίου για τη συμβουλή 3 είναι η Nokia. Πριν γίνει εταιρεία κινητών τηλεφώνων, ήταν ένας φινλανδικός όμιλος που πουλούσε, μεταξύ άλλων, λαστιχένιες μπότες και μονώσεις καλωδίων. Όταν ο μεγαλύτερος πελάτης της, η Σοβιετική Ένωση, κατέρρευσε, η Nokia στοιχημάτισε ολόκληρη την εταιρεία στα κινητά τηλέφωνα. Όπως έγραψα στο βιβλίο, το προσωπικό ανταγωνιστικής πληροφόρησης της Motorola είπε αργότερα ότι δεν του είχε περάσει από το μυαλό πως ένας βόρειος κατασκευαστής μποτών θα μπορούσε να τους πλησιάζει αθόρυβα. Όταν συζητούν για τον μελλοντικό ανταγωνισμό, οι άνθρωποι συνήθως κατονομάζουν τις εταιρείες που ήδη φοβούνται.
Οικογένεια 3: πολιτική και εγωισμός
Αυτά τα επτά λάθη δεν έχουν καμία σχέση με το μέλλον. Αφορούν τους ανθρώπους μέσα στο κτίριο.
| # | Το λάθος (συμβουλή του Egon) | Η διόρθωση | Η αξία | Περισσότερα |
|---|---|---|---|---|
| 2 | Βάλτε την εσωτερική πολιτική πάνω από τα εξωτερικά δεδομένα | «Αγκαλιάστε τον μακροπρόθεσμο ορίζοντα.» | Ανοιχτός διάλογος | Γιατί οι οργανισμοί αγνοούν τα προειδοποιητικά σημάδια (στα αγγλικά) |
| 6 | Εστιάστε μόνο στις θετικές πληροφορίες· τιμωρήστε όσους είναι αρνητικοί | «Μην πυροβολείτε τον αγγελιοφόρο» | Αντικειμενική ανάλυση | Γιατί οι οργανισμοί αγνοούν τα προειδοποιητικά σημάδια (στα αγγλικά) |
| 7 | Χλευάστε, χλευάστε, χλευάστε! | «Η ταπεινότητα πονά, η αλαζονεία σκοτώνει.» | Σεβασμός | Γιατί οι οργανισμοί αγνοούν τα προειδοποιητικά σημάδια (στα αγγλικά) |
| 8 | Κρίνετε την πιθανότητα των προβλέψεων από το χάρισμα εκείνου που τις παρουσιάζει | «Η νηφάλια ανάλυση πρέπει να βρίσκεται στην καρδιά των σχεδίων σας.» | Ουσία πάνω από τη μορφή | Πώς να αξιολογήσετε μια πρόβλεψη (στα αγγλικά) |
| 15 | Πάρτε το προσωπικά! Φροντίστε ο εγωισμός σας να πρωταγωνιστεί σε κάθε όραμα του μέλλοντος | «Κατανοήστε τη συναισθηματική αντίδραση όσων επηρεάζει η δουλειά σας στην πρόβλεψη.» | Διαδικασία πάνω από το περιεχόμενο | |
| 18 | Ξεκινήστε με το συμπέρασμα στο μυαλό και σπρώξτε όλες τις πληροφορίες προς αυτό | «Αφήστε τα δεδομένα να καθοδηγήσουν την απόφαση, αλλιώς μην μπαίνετε στον κόπο» | Κριτική σκέψη | Ανάλυση ανταγωνιστικών υποθέσεων |
| 24 | Πάρτε το προσωπικά όταν οι συνάδελφοί σας δεν πιστεύουν αμέσως την άποψή σας για το μέλλον | «Τεκμηριώστε την ανάγκη για αλλαγή» | Κατανόηση της σύνθετης ανθρώπινης ψυχολογίας | Πώς να επικοινωνείτε την πρόβλεψη (στα αγγλικά) |
Η διόρθωση στη συμβουλή 2 ακούγεται παράξενη μέχρι να καθίσετε σε εκείνη τη σύσκεψη. Η συζήτηση για τον μακρύ ορίζοντα δίνει σε μια διχασμένη διοίκηση τρόπο να σταματήσει να μαλώνει για τον εαυτό της. Στο βιβλίο έθεσα την ερώτηση έτσι: «Φίλοι, ας ξεχάσουμε τον εαυτό μας για λίγο: πού πηγαίνει η γεωργία;»
Οικογένεια 4: χρόνος και φαντασία
Αυτά τα πέντε λάθη συρρικνώνουν το μέλλον ώσπου να μοιάζει με το παρόν.
| # | Το λάθος (συμβουλή του Egon) | Η διόρθωση | Η αξία | Περισσότερα |
|---|---|---|---|---|
| 4 | Σχεδιάστε με βάση ένα μόνο σενάριο | «Τίποτα δεν είναι ισχυρότερο από την ευελιξία και την ανθεκτικότητα.» | Ανοιχτότητα στην αλλαγή | Σχεδιασμός σεναρίων (στα αγγλικά) |
| 9 | Συγκρίνετε την τρέχουσα στιγμή με τη δεκαετία του 1980 | «Οι παραδοχές του παρελθόντος δεν ταιριάζουν με το μέλλον.» | Ευρύ ιστορικό όραμα | |
| 10 | Περιμένετε πλήρη πληροφόρηση πριν καταλήξετε, αποφασίσετε και δράσετε | «Αν περιμένετε ποσοτική, απολύτως έγκυρη και τελειοποιημένη πληροφόρηση, θα χρεοκοπήσετε πριν φτάσει.» | Θάρρος | Οι πληροφορίες πάντα σφάλλουν. Αποφασίστε παρ’ όλα αυτά. (στα αγγλικά) |
| 12 | Λέτε ότι κοιτάτε 20 χρόνια μπροστά, αλλά μελετάτε το σήμερα | «Η ψεύτικη πρόβλεψη είναι πιο βλαβερή από την καθόλου.» | Πνευματική αυστηρότητα | Στρατηγική πρόβλεψη (στα αγγλικά) |
| 22 | Ποτέ μην υπαινίσσεστε ότι ολόκληρο το μοντέλο μπορεί να αλλάζει | «Σε έναν κόσμο που μεταμορφώνεται, πιθανότατα θα χρειαστεί να αλλάξετε κάτι αρκετά σημαντικό.» | Ολισμός | Χαρτογράφηση συστημάτων (στα αγγλικά) |
Η συμβουλή 22 στηρίζεται σε μια ιστορική παρατήρηση. Σχεδόν όλοι όσοι διοικούν σήμερα έναν μεγάλο θεσμό στη βιομηχανική Δύση μεγάλωσαν μέσα σε μία μακρά επέκταση του ίδιου μοντέλου. Στο βιβλίο χαρακτήρισα «αλλόκοτη» μια περίοδο εξήντα ετών σχετικής επιτυχίας και σταθερότητας. Οι ηγέτες που γνώρισαν μόνο αυτή την περίοδο τείνουν να τη θεωρούν φυσιολογική και να ακούν κάθε νύξη για δομική αλλαγή ως κινδυνολογία.
Οικογένεια 5: συνέχεια
Αυτά τα τρία λάθη σπαταλούν μια μελέτη που έγινε καλά.
| # | Το λάθος (συμβουλή του Egon) | Η διόρθωση | Η αξία | Περισσότερα |
|---|---|---|---|---|
| 19 | Κρατήστε μυστικά τα ευρήματα της μελέτης· μην προσπαθήσετε να τα διαθέσετε σε όλο τον οργανισμό | «Για να μεταμορφώσει η πρόβλεψη έναν οργανισμό, πρέπει να βρίσκεται στο μυαλό όλων.» | Οικοδόμηση κουλτούρας προσανατολισμένης στο μέλλον | Πώς να επικοινωνείτε την πρόβλεψη (στα αγγλικά) |
| 23 | Επικοινωνήστε το μέλλον με την πιο αφηρημένη, γεμάτη ορολογία και εύκολα αγνοήσιμη γλώσσα | «Πείτε τους το ξεκάθαρα.» | Σαφήνεια | Πώς να επικοινωνείτε την πρόβλεψη (στα αγγλικά) |
| 25 | Φροντίστε αυτού του είδους η ανάλυση να γίνεται μία φορά τη δεκαετία | «Κάθε οργανωσιακή κουλτούρα πρέπει να είναι προσανατολισμένη στο μέλλον, κάθε μέρα.» | Δέσμευση | Πώς να επικοινωνείτε την πρόβλεψη (στα αγγλικά) |
Έλεγχος πέντε ερωτήσεων
Δεν χρειάζεται να βαθμολογήσετε και τα 25. Μία ερώτηση ανά οικογένεια θα σας δείξει πού στράβωσε το τελευταίο σας έργο.

- Πού κοιτάμε. Πόσες από τις πηγές μας προήλθαν έξω από τον κλάδο μας, έξω από τη χώρα μας και έξω από τον οικονομικό Τύπο;
- Ποιος είναι στην αίθουσα. Ποιον θα αγγίξει αυτό το μέλλον χωρίς να τον έχει ρωτήσει κανείς;
- Πολιτική και εγωισμός. Ποιο εύρημα δεν θα ήταν ευπρόσδεκτο εδώ, και τι έπαθε ο τελευταίος άνθρωπος που έφερε ένα τέτοιο;
- Χρόνος και φαντασία. Μελετήσαμε περισσότερα από ένα μέλλοντα, και απαιτούσε κάποιο από αυτά να αλλάξουμε κάτι μεγάλο;
- Συνέχεια. Ποιος εκτός της ομάδας του έργου διάβασε τα ευρήματα, και πότε είναι η επόμενη επανεξέταση;
Αν μια ερώτηση δεν έχει καλή απάντηση, επιστρέψτε στον πίνακα εκείνης της οικογένειας και διαβάστε τις διορθώσεις.
Τι διδάσκει ο κατάλογος για τη δημιουργία μιας λειτουργίας πληροφοριών
Μετρήστε τις γραμμές. Έξι από τα 25 λάθη αφορούν τις πηγές. Τα άλλα 19 αφορούν ανθρώπους, πολιτική, φαντασία και συνέχεια. Η αναλογία αυτή συμφωνεί με όσα έχω δει σε τρεις δεκαετίες πρακτικής, και έχει μια συνέπεια για όποιον στήνει μια μονάδα πληροφοριών ή πρόβλεψης.
Στον επίλογο του βιβλίου μετέφερα μια παρατήρηση του Arik Johnson της Aurora WDC: έχουμε αφήσει πίσω μας την εποχή της έλλειψης δεδομένων. Παλαιότερα το πλεονέκτημα το είχε όποιος διέθετε το καλύτερο δίκτυο συλλογής. Σήμερα το έχει όποιος ερμηνεύει καλύτερα από τους αντιπάλους του όσα μπορούν να δουν όλοι. Μια λειτουργία πληροφοριών σχεδιασμένη κυρίως γύρω από τη συλλογή είναι σχεδιασμένη για το παλιό πρόβλημα.
Μια λειτουργία σχεδιασμένη για το σημερινό πρόβλημα προστατεύει τρία πράγματα. Προστατεύει τον αναλυτή που φέρνει κακά νέα. Προστατεύει μια σταθερή θέση στο ημερολόγιο της διοίκησης όπου συζητούνται τα ευρήματα. Και προστατεύει το δικαίωμα να πει κανείς ότι ολόκληρο το μοντέλο μπορεί να αλλάζει. Κανένα από τα τρία δεν είναι ακριβό. Το καθένα φέρνει σε αμηχανία κάποιον στα ανώτερα κλιμάκια, και γι’ αυτό είναι σπάνια.
Το βιβλίο κλείνει με μια φράση που υποστηρίζω ακόμη: «πίσω από κάθε σάτιρα κρύβεται μια αισιοδοξία που περιμένει τη στιγμή της».
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι τα πιο συνηθισμένα λάθη στρατηγικής πρόβλεψης;
Ο σχεδιασμός με βάση ένα μόνο σενάριο, η αναμονή πλήρους πληροφόρησης πριν από την απόφαση, ο χαρακτηρισμός μιας μελέτης ως μακροπρόθεσμης ενώ εξετάζει μόνο το παρόν, και η αντιμετώπιση της πρόβλεψης ως άσκησης μία φορά τη δεκαετία. Και τα τέσσερα προέρχονται από τον κατάλογο των 25 στο How to Predict the Future…and WIN!
Γιατί αποτυγχάνουν τα προγράμματα στρατηγικής πρόβλεψης;
Συνήθως για ανθρώπινους, όχι τεχνικούς λόγους. Από τα 25 λάθη του καταλόγου, τα έξι αφορούν τον τρόπο με τον οποίο ένας οργανισμός αποκτά τις πληροφορίες του. Τα υπόλοιπα αφορούν το ποιος ακούγεται, την εσωτερική πολιτική, έναν περιορισμένο χρονικό ορίζοντα και την αποτυχία να μοιραστούν και να επανεξεταστούν τα ευρήματα.
Ποιος είναι ο Δρ P. Hughes Egon;
Ένας φανταστικός σύμβουλος που αφηγείται το How to Predict the Future…and WIN! Δίνει 25 συμβουλές που είναι όλες κακές. Ο Eric Garland, συγγραφέας του βιβλίου, απαντά στην καθεμία με μια διόρθωση.
Πώς ελέγχω ένα έργο πρόβλεψης;
Θέστε μία ερώτηση για καθεμία από τις πέντε οικογένειες λαθών: πού κοιτάξατε, ποιος ήταν στην αίθουσα, τι έκαναν η πολιτική και ο εγωισμός στα ευρήματα, πόσο μακριά και πόσο πλατιά φανταστήκατε, και τι συνέβη μετά την παράδοση της έκθεσης.
Είναι το How to Predict the Future…and WIN! σοβαρό βιβλίο;
Είναι σάτιρα με σοβαρό σκοπό. Οι συμβουλές είναι αστεία. Οι διορθώσεις μετά από κάθε συμβουλή είναι η πραγματική πρακτική του συγγραφέα, και το βιβλίο κλείνει με ένα σύνολο αξιών για οργανισμούς προσανατολισμένους στο μέλλον.
Επαληθεύτηκαν οι προβλέψεις του ίδιου του βιβλίου;
Τις βαθμολογήσαμε δημόσια. Δείτε τον απολογισμό του 2011 (στα αγγλικά).
Συνεργασία με την Competitive Futures
Η Competitive Futures πραγματοποιεί ελέγχους πρόβλεψης, εργαστήρια για ανώτερα στελέχη και ομιλίες που βοηθούν τις ηγετικές ομάδες να εντοπίσουν ποια από αυτά τα λάθη είναι ενσωματωμένα στον σχεδιασμό τους. Για να συζητήσετε για τον οργανισμό σας, επικοινωνήστε με την εταιρεία (στα αγγλικά).
Σχετικά άρθρα
- Το 2011 έγραψα ένα βιβλίο για την πρόβλεψη του μέλλοντος. Ιδού ο απολογισμός μου. (στα αγγλικά)
- Γιατί οι οργανισμοί αγνοούν τα προειδοποιητικά σημάδια (στα αγγλικά)
- Οι πληροφορίες πάντα σφάλλουν. Αποφασίστε παρ’ όλα αυτά. (στα αγγλικά)
- Στρατηγικός αιφνιδιασμός: γιατί οι εταιρείες πιάνονται απροετοίμαστες (στα αγγλικά)
- Γνωστικές προκαταλήψεις: πρακτικός οδηγός
- Δευτερογενείς συνέπειες
- Τι είναι ο μελλοντολόγος;
Βιβλιογραφία
- Garland, Eric. How to Predict the Future…and WIN! Wallingford Press, 2011.
- Garland, Eric. Future, Inc.: How Businesses Can Anticipate and Profit from What’s Next. New York: AMACOM, 2007.
Μέρος του οδηγού στρατηγικής πρόβλεψης (στα αγγλικά) της Competitive Futures.