Yabancı dilde OSINT: dünyayı birden fazla dilde okumak

Yabancı dilde OSINT görselde: gece lamba ışığındaki bir analist masası; yabancı gazete yığınları, kısa dalga radyo, bir dünya küresi ve açık bir gazetenin üzerinde büyüteç.
Yabancı dilde OSINT: açık kaynakları özgün dilinde okumak. Yapay zekâ ile üretilmiş görsel; kart tasarımı: Competitive Futures.

İngilizce sürüm (English version): Foreign-Language OSINT: Reading the World in More Than One Language

Yabancı dilde OSINT, açık kaynakları yazıldıkları dilde toplama ve okuma pratiğidir. Herhangi bir şirket, pazar ya da hükümet hakkında yayımlananların çoğu kendi dilinde, kendi insanları için yayımlanır. Yalnızca İngilizce çalışan bir analist, birinin çevirmeye karar verdiği kısmı okur. İstihbarat analisti olmadan önce çevirmen ve tercüman olarak çalıştım; otuz yılda hiçbir şey, avantajın ikinci dilde olduğu kanaatimi değiştirmedi.

Bir bakışta

  • Nedir: İngilizce özetlerden değil, özgün dildeki kaynaklardan elde edilen açık kaynak istihbaratı.
  • Neden önemlidir: yerel dildeki kaynaklar, yabancı okurlar için hazırlanan sürümden farklı varsayımlar, farklı olgular ve çoğu zaman daha fazla ayrıntı taşır.
  • Bunu en uzun süredir kim yapıyor: hükümetler. ABD, yabancı medyayı 1941’den beri örgütlü bir işlev olarak izliyor ve çeviriyor.
  • Makine çevirisi neyi değiştiriyor: onlarca dilde eleme yapmayı mümkün kılıyor. Bir kararın dayandığı hiçbir şey için yetkin bir okurun yerini tutmuyor.
  • Ne gerekir: sizin için önemli dillerin bir haritası, her birindeki kamu kaydına erişim ve bunu profesyonel düzeyde okuyabilecek insanlar.

Hükümetler bunu 1941’den beri temel bir işlev olarak görüyor

Eric Garland'ın How to Predict the Future…and WIN! (Wallingford Press, 2011) kitabının kapağı.
How to Predict the Future…and WIN! (2011)

26 Şubat 1941’de Başkan Franklin Roosevelt, yabancı kısa dalga radyo yayınlarını dinleyip söylenenleri raporlamak üzere Foreign Broadcast Monitoring Service’i kurdu. Kurum Foreign Broadcast Information Service’e dönüştü ve çevrilmiş günlük raporları onlarca yıl Amerikalı analistlerin temel başvuru kaynağı oldu.

İşlev yeniden örgütlendi ama hiç terk edilmedi. Kasım 2005’te Ulusal İstihbarat Direktörü eski servisin üzerine kurulan bir Open Source Center’ı duyurdu. Ekim 2015’te adı Open Source Enterprise olarak değiştirildi. 8 Mart 2024’te Office of the Director of National Intelligence ve Central Intelligence Agency, dört öncelik belirleyen IC OSINT Strategy 2024–2026‘yı yayımladı: açık veri edinimi ve paylaşımının koordinasyonu, bütünleşik toplama yönetimi, yenilik ve yeni nesil OSINT personeli ile zanaatının geliştirilmesi.

ABD hükümetinin seksen beş yıllık kesintisiz yatırımı, yabancı dildeki kayıtta ne kadar çok şey olduğunun makul bir ölçüsüdür. Şirketlerin çoğu bunu okuma işini kimseye vermedi.

Özgün metni okumak için üç neden

How to Predict the Future…and WIN! (Wallingford Press, 2011) kitabında hayalî danışman Dr. Egon okurlara şunu öğütler: “Bütün kaynaklarınızı tek bir ülkeden, tercihen kendi ülkenizden alın.” Bir şey bilinmeye değerse, der, İngilizceye çevrilmeye de değerdir. Kitaptaki cevabım: “Dünyanın büyük bölümünü görmezden gelerek küresel geleceği inceleyemezsiniz.” Üç neden saydım.

1. Farklı kaynaklar farklı varsayımlar taşır. Kitabın ifadesiyle: “Başka ülkelerin veri kaynaklarının en güzel yanı, analizlerine kendiliğinden giren farklı varsayımlardır.” Her ulusal basının kendi otoriteleri ve neyin normal sayıldığına dair kendi fikri vardır. Yalnızca kendi ülkenizin kaynaklarını okumak, kurduğunuz her öngörünün ülkenizin kör noktalarını devralması demektir. Başkasınınkileri okumak, kendi kör noktalarınızı denetlemenin en ucuz yoludur.

2. Kurumlar farklı dillerde farklı şeyler söyler. Rekabet istihbaratı için en önemli neden budur. Bir şirketin kamuya açık açıklamaları yönetilir. Ama onları yöneten ekipler nadiren küreseldir, nadiren tek bir yerden kontrol edilir ve çoğu kelimenin başka bir dilde tam karşılığı yoktur. Kitapta pratik sonucu şöyle çıkardım: “ülkeler arasında katı bir dil disiplini dayatamazsınız ve kurumlar muhtemelen her ülkede farklı bilgiler açıklar; bu da faaliyetlerinin daha eksiksiz bir resmini verir.”

3. Düpedüz kapsam. Dünyadaki düzenleyicilerin, mahkemelerin, sektör dergilerinin ve yerel gazetelerin çoğu İngilizce yayın yapmaz. Tedarikçiniz, rakibiniz ya da müşteriniz orada faaliyet gösteriyorsa, sizi etkileyen kararlar okumadığınız bir dilde duyuruluyor olabilir.

Bu, çoğu zaman bir ya da iki dille sınırlı kalan Anglo-Amerikan analistler için özellikle önemlidir. Kitapta bu ipucunun “çoğunlukla tek dilli olmasıyla ünlü Amerikalı okurlara” yönelik olduğunu söyledim. Dünyanın başka yerlerindeki pek çok analist beş dil konuşur. Hangi grupta olursanız olun kural aynıdır: istihbaratı mümkün olduğunda özgün dilinden edinin.

Yerel dildeki kaydın daha zengin olduğu yerler

Fark en çok sıradan kamu kayıtlarında, kimsenin yabancı bir kitle için yazmadığı belgelerde büyüktür:

  • Şirket bildirimleri ve sicilleri. Ulusal makamlara sunulan faaliyet raporları, ortaklık kayıtları ve yönetici atamaları.
  • Mahkeme kayıtları ve resmî ilanlar. Davalar, iflas ilanları ve yaptırım kararları.
  • Kamu alımları. İhaleler, ihale sonuçları ve sözleşme değişiklikleri.
  • Patentler ve standartlar. Çoğu zaman önce ana ülkede başvurulur.
  • Sektör ve yerel basın. Sektörün haftalık yayını ve fabrikanın bulunduğu şehrin gazetesi.
  • İş ilanları. Belli bir şehirde, belli bir uzmanlık alanında işe alım, niyetin erken bir işaretidir.
  • Resmî gazeteler ve düzenleyici dosyalar. Taslak kurallar, istişare yanıtları ve izin kararları.

Pek çok ülkenin şirket bildirimleri için ulusal bir açıklama sistemi vardır: Japonya’da EDINET, Güney Kore’de DART, Almanya’da Unternehmensregister ve Fransa’da BODACC gibi. Hepsi kamuya açıktır. Hepsi önce yurt içindeki okurlar için yazılır.

Japonya, açık ve iyi düzenlenmiş bir pazarda bile dil sınırının ardında ne kadar çok şey kaldığını gösteriyor. Nisan 2025’ten bu yana Tokyo Borsası, Prime Market’teki şirketlerin kazanç raporlarını ve anlık açıklamalarını Japoncayla aynı anda İngilizce olarak da yayımlamasını şart koşuyor. Borsanın 2025 sonu itibarıyla yaptığı anket 1.598 Prime Market şirketi saydı; bunlardan 96’sına uyum için Nisan 2026’ya kadar süre tanınmıştı. Kural tek bir pazar bölümünü ve belirli bir belge kümesini kapsıyor. Diğer bildirimler ve borsanın diğer pazarlarında işlem gören şirketler kapsam dışında.

Bu, dünyanın en büyük ekonomilerinden birinin en uluslararası katmanıdır. Pazarların çoğunda İngilizce katman daha incedir.

Makine çevirisi neyi değiştiriyor, neyi değiştirmiyor

Makine çevirisi bu işin ekonomisini değiştirdi. Bir analist bugün okuyamadığı bir dilde bin başlığı tarayıp önemli olan yirmisini bulabiliyor. On yıl önce bunun için bir ekip gerekirdi.

Bir kararın neye dayanması gerektiğini ise değiştirmedi. ABD hükümetinin kendi standardı yararlı bir ölçüttür. Interagency Language Roundtable ölçeği 0’dan 5’e kadar uzanır. 2. düzey “sınırlı çalışma yeterliliği”dir (Limited Working Proficiency). 3. düzey “genel mesleki yeterlilik”tir (General Professional Proficiency) ve Roundtable, pek çok ABD kurumunun en az 3. düzeyi şart koştuğunu belirtir. Dili bilmeyen birinin okuduğu makine çıktısı 3. düzey bir okuma değildir.

Kaybolanlar öngörülebilirdir:

  • Üslup. Bir açıklamanın olağan mı, savunmacı mı, telaşlı mı olduğu.
  • Teknik terimler. Sıradan kelimelere benzeyen hukuki ve düzenleyici kelimeler.
  • Örtmece ve eksik bırakma. Dikkatli bir yazarın söylememeyi seçtiği şey.
  • Adlar. Üç farklı biçimde harf çevirisi yapılmış kişi, şirket ve yer adları.
  • Kimin konuştuğu. Yayın organının ve yazarın kendi sistemi içindeki konumu.

Çalışma kuralı şudur: elemeyi makinelere bırakın, bir kararın dayanacağı her şeyi yetkin bir insana okutun.

Yabancı dillerde kapsam nasıl kurulur

  1. Dillerinizi haritalayın. Rakiplerinizin, tedarikçilerinizin, müşterilerinizin ve düzenleyicilerinizin nerede olduğunu listeleyin. Önemli diller haritadan çıkar; çalışanlarınızın tesadüfen konuştuğu dillerden değil.
  2. Yerel dildeki kaydı bulun. Her ülke için kamu sicillerini, mahkemeleri, resmî gazeteleri ve sektör basınını belirleyin.
  3. Makineyle eleyin. Makine çevirisini geniş tarama yapmak ve daha yakından bakılmaya değer olanı işaretlemek için kullanın.
  4. Önemli olana yetkin bir okur atayın. Bir karara girdi olacak her şeyi, mesleki dil yeterliliği olan biri özgün dilinde okur.
  5. Sürümleri karşılaştırın. Yerel dildeki belgeyi İngilizce olanın yanında okuyun. Aralarındaki farklar başlı başına bir bulgudur.
  6. Özgün metni saklayın. Okumanın denetlenebilmesi için kaynak belgeyi kendi dilinde, çevirisiyle birlikte gösterin.
  7. Haritayı gözden geçirin. Pazarınız kaydığında dilleriniz de onunla kayar.

Sınırlar içinde kalmak

Bu sayfadaki her şey yasal yollarla edinilmiş kamuya açık bilgilerle ilgilidir. Yabancı dilde toplama, her toplama faaliyetinin doğurduğu etik soruları ve bir tane daha doğurur: bir kaynağa uygulanan hukuk, kaynağın bulunduğu ülkenin hukukudur. Kendi ülkesinde herkese açık bir sicil, yurt dışından erişim için kullanım koşulları içerebilir. Etrafında bir süreç kurmadan önce bunu kontrol edin. OSINT ve istihbarat toplama rehberimiz (İngilizce) etik çerçeveyi ele alıyor.

Sık yapılan hatalar

  • İngilizce haberleri olayın kendisi sanmak. Bir gelişme İngilizce basına ulaştığında, yerel okurları olan rakipler onu çoktan görmüştür.
  • Tek bir iki dilli çalışana güvenmek. Bir dili evde konuşan biri o dilde bir izahnameyi kendiliğinden okuyamaz.
  • Her şeyi çevirmek. Hacim kapsam değildir. Önce eleyin.
  • Yayın organını görmezden gelmek. Kimin, neden yayımladığını bilmeden okunan çeviri bir makale yarım kaynaktır.
  • Özgün metni kaybetmek. Kendi dilindeki bir belgeye kadar izlenemeyen bir bulgu doğrulanamaz.

Yabancı dilde OSINT’in istihbarat işlevi kurmaya dair öğrettikleri

Kitabın işe alım konusundaki tavsiyesi büyük harflerle yazılmıştı; bugün onu daha sakin bir sesle tekrarlardım: dil bölümü mezunlarını işe alın. Üniversiteler her yıl onları yetiştiriyor ve birçoğu diplomasıyla ne yapacağını bilmiyor. İstihbarat işlevi, Portekiz mahkeme kayıtlarını okumanın temel bir beceri olduğu, bir şirketteki az sayıdaki yerden biridir.

Kitapta bu ipucuna bağladığım değer kozmopolitlikti: “Dünyadaki düşünce çeşitliliğinin şaşırtıcı zenginliğini anlamaya derin ve kalıcı bir bağlılık olmadan geleceği anlamanın yolu yoktur.” Bir istihbarat işlevi için bu üç taahhüde dönüşür. Dil becerisi analist alımında bir ölçüttür. Kapsam ülke ve dile göre planlanır. Ve işlev, yurt dışındaki kaynakların yalnızca bize ne söylediğini değil, birbirlerine ne söylediğini de raporlar.

Sık sorulan sorular

Yabancı dilde OSINT nedir?

İngilizce özetler yerine yerel haberler, ulusal siciller, mahkeme kayıtları ve sektör yayınları gibi özgün dildeki kaynaklardan toplanan açık kaynak istihbaratıdır.

Yabancı dildeki kaynaklar istihbarat analizinde neden önemlidir?

Kendi ülkenizin kaynaklarından farklı varsayımlar taşırlar, kurumların İngilizcede tekrarlamadığı ayrıntıları çoğu zaman içerirler ve yalnızca yerel dilde yayın yapan düzenleyicileri, mahkemeleri ve pazarları kapsarlar.

Makine çevirisi OSINT’te dilbilimcilerin yerini alabilir mi?

Eleme için büyük ölçüde evet. Bir karara dayanak olan analiz için hayır. Makine üslubu, hukuki terimleri, örtmeceleri ve kaynağın konumunu kaçırır.

Rekabet istihbaratı için en önemli diller hangileridir?

Rakiplerinizin, tedarikçilerinizin, müşterilerinizin ve düzenleyicilerinizin faaliyet gösterdiği yerlerde konuşulan diller. Dünyanın büyük dillerinin bir listesinden değil, kendi işinizin haritasından başlayın.

Bir analistin ne düzeyde dil becerisine ihtiyacı vardır?

Mesleki okuma için pek çok ABD hükümet kurumunun ölçütü, Interagency Language Roundtable ölçeğinde 3. düzey, yani “genel mesleki yeterlilik”tir.

Yabancı dildeki açık kaynakları toplamak yasal mı?

Kamuya açık bilgileri toplamak çoğu yerde yasaldır, ancak kuralları kaynağın bulunduğu ülke belirler. Yerel hukuku ve her kaynağın kullanım koşullarını kontrol edin.

Competitive Futures ile çalışın

Competitive Futures, şirketler ve hükümetler için birçok dilde istihbarat araştırması yürütür ve kendi başvuru sayfalarını bunların on ikiden fazlasında yayımlar. Yurt dışındaki bir pazarın, rakibin ya da düzenleyicinin kapsamını konuşmak için şirketle iletişime geçin (İngilizce).

İlgili yazılar

Kaynaklar

  • Garland, Eric. How to Predict the Future…and WIN! Wallingford Press, 2011. Tip 13.
  • Leetaru, Kalev. “The Scope of FBIS and BBC Open-Source Media Coverage, 1979–2008.” Studies in Intelligence (CIA Center for the Study of Intelligence), 2010. https://www.cia.gov/resources/csi/static/The-Scope-of-FBIS.pdf
  • Office of the Director of National Intelligence. “ODNI and CIA Release the Intelligence Community OSINT Strategy for 2024–2026.” News Release No. 06-24, 8 March 2024. https://www.dni.gov/index.php/newsroom/press-releases/press-releases-2024/3784-odni-and-cia-release-the-intelligence-community-osint-strategy-for-2024-2026
  • Interagency Language Roundtable. “Skill Level Descriptions” and “Frequently Asked Questions.” https://www.govtilr.org/
  • Japan Exchange Group. “Summary Report of the English Disclosure Implementation Status Survey as of the End of December 2025,” 26 January 2026. https://www.jpx.co.jp/english/corporate/news/news-releases/0060/20260126-04.html